Thiết kế mobile app là gì?
Thiết kế mobile app là quá trình xây dựng một ứng dụng hoàn chỉnh để hoạt động trên điện thoại hoặc máy tính bảng. Nhiều người thường nghĩ đây chỉ là công việc thiết kế giao diện, nhưng thực tế để tạo ra một chiếc app hoàn chỉnh còn bao gồm rất nhiều hạng mục khác như lên ý tưởng, thiết kế UX UI, xây dựng nội dung và lập trình hệ thống.
Đây là một quá trình khá phức tạp vì mỗi bộ phận sẽ đảm nhận một vai trò riêng và cần phối hợp chặt chẽ với nhau. Chỉ cần một khâu làm chưa tốt thì trải nghiệm của người dùng cũng sẽ bị ảnh hưởng, dù giao diện có đẹp đến đâu.
Thông thường, người phụ trách dự án hoặc ban lãnh đạo doanh nghiệp sẽ là người đưa ra ý tưởng, mục tiêu và các yêu cầu của ứng dụng. Họ sẽ xác định app được tạo ra để giải quyết vấn đề gì, phục vụ nhóm khách hàng nào và mang lại giá trị gì cho doanh nghiệp.
Sau khi có định hướng, đội ngũ UX UI sẽ bắt đầu xây dựng hành trình sử dụng của người dùng. Họ sẽ tính toán xem khi mở app người dùng sẽ nhìn thấy gì đầu tiên, cần bấm vào đâu, thao tác như thế nào để hoàn thành mục tiêu nhanh nhất. Sau đó, toàn bộ các màn hình sẽ được thiết kế chi tiết từ bố cục, màu sắc, nút bấm, biểu tượng cho đến những tương tác nhỏ nhất để tạo nên một trải nghiệm liền mạch và dễ sử dụng.
Khi phần thiết kế đã hoàn thiện, đội ngũ Content sẽ xây dựng toàn bộ nội dung hiển thị trên ứng dụng. Đó có thể là thông tin sản phẩm, mô tả dịch vụ, hướng dẫn sử dụng, chương trình khuyến mãi, thông báo hay các nút kêu gọi hành động (CTA). Nội dung tốt sẽ giúp người dùng dễ hiểu hơn, đồng thời tăng khả năng chuyển đổi khi sử dụng app.
Cuối cùng, đội ngũ lập trình (Developer) sẽ hiện thực hóa toàn bộ bản thiết kế thành một ứng dụng thực tế. Họ xây dựng hệ thống máy chủ, cơ sở dữ liệu, các chức năng và viết từng dòng code để mọi thao tác trên ứng dụng hoạt động chính xác. Từ việc đăng nhập, tìm kiếm, thanh toán cho đến đồng bộ dữ liệu đều được xử lý ở giai đoạn này để tạo nên một chiếc mobile app hoàn chỉnh mà chúng ta vẫn sử dụng hằng ngày.
Các bước thiết kế mobile app
Bước 1: Lên ý tưởng, mục tiêu và xác định nhu cầu của người dùng
Trước khi bắt đầu thiết kế hay lập trình, điều quan trọng nhất là phải xác định ứng dụng được tạo ra để làm gì. App sẽ giải quyết vấn đề nào của người dùng, mang lại giá trị gì và hướng tới nhóm khách hàng nào. Nếu ngay từ đầu mục tiêu chưa rõ ràng thì rất dễ phát sinh nhiều chức năng không cần thiết, khiến chi phí tăng lên và trải nghiệm người dùng trở nên rối hơn.
Bước 2: Xây dựng flow và sitemap cho ứng dụng
Sau khi đã có ý tưởng, bước tiếp theo là xây dựng hành trình sử dụng của người dùng. Đội ngũ phát triển sẽ lên flow để xác định người dùng sẽ đi qua những bước nào, đồng thời xây dựng sitemap để liệt kê toàn bộ các màn hình và chức năng của ứng dụng. Có thể hiểu đây giống như việc vẽ sơ đồ cho cả chiếc app trước khi bắt tay vào thiết kế chi tiết.
Bước 3: Xây dựng cấu trúc dữ liệu (Database)
Sau khi đã xác định được toàn bộ các màn hình và chức năng của ứng dụng, bước tiếp theo là chuẩn bị dữ liệu sẽ hiển thị trên app. Đây là giai đoạn doanh nghiệp cần tổng hợp các thông tin như sản phẩm, dịch vụ, danh mục, hình ảnh, banner, bài viết, chương trình khuyến mãi, thông báo, chính sách hay các nội dung hướng dẫn sử dụng. Càng chuẩn bị dữ liệu đầy đủ thì quá trình thiết kế và lập trình sau này càng diễn ra thuận lợi.
Song song với đó, đội ngũ phát triển cũng sẽ xây dựng cấu trúc database để lưu trữ toàn bộ dữ liệu của hệ thống. Có thể hiểu đơn giản đây là "kho dữ liệu" của ứng dụng, nơi lưu trữ thông tin tài khoản, sản phẩm, đơn hàng, lịch sử giao dịch, bài viết và rất nhiều dữ liệu khác. Một hệ thống database được xây dựng tốt sẽ giúp ứng dụng hoạt động ổn định, dễ mở rộng và thuận tiện khi cần bổ sung thêm tính năng trong tương lai.
Bước 4: Thiết kế UX và giao diện mobile app (UI)
Khi đã có flow và database, đội ngũ UX UI sẽ bắt đầu thiết kế ứng dụng. UX sẽ tập trung vào trải nghiệm và hành trình sử dụng để mọi thao tác đều đơn giản, dễ hiểu. Sau đó UI sẽ hoàn thiện phần hình ảnh như màu sắc, typography, biểu tượng, nút bấm và bố cục của từng màn hình. Đây là giai đoạn giúp ý tưởng ban đầu trở thành một bản thiết kế trực quan trước khi đưa vào lập trình.
Bước 5: Lập trình và hoàn thiện ứng dụng
Sau khi bản thiết kế được thống nhất, đội ngũ Developer sẽ bắt đầu xây dựng ứng dụng hoàn chỉnh. Họ sẽ phát triển cả phần giao diện người dùng lẫn hệ thống phía sau như server, API, database và các chức năng của app. Tất cả sẽ được kết nối với nhau để tạo thành một ứng dụng có thể hoạt động ổn định trên thiết bị di động.
Bước 6: Kiểm tra, tối ưu và đưa vào sử dụng
Trước khi phát hành, ứng dụng sẽ được kiểm tra lại nhiều lần để phát hiện lỗi, tối ưu tốc độ, trải nghiệm sử dụng và khả năng hoạt động trên nhiều thiết bị khác nhau. Sau khi mọi chức năng đều ổn định, ứng dụng mới được đưa lên App Store, Google Play hoặc triển khai theo mục đích sử dụng của doanh nghiệp. Thực tế, công việc cũng chưa dừng lại ở đây vì sau khi app đi vào hoạt động, đội ngũ phát triển vẫn sẽ liên tục cập nhật và cải thiện dựa trên phản hồi từ người dùng.
Những lưu ý khi thiết kế mobile app
Cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận
Một chiếc mobile app không thể được tạo ra chỉ bởi một cá nhân. Trong suốt quá trình phát triển sẽ có rất nhiều bộ phận cùng tham gia như người quản lý dự án, UX UI, Content, Developer hay Tester. Mỗi bộ phận đều có một vai trò riêng và liên quan trực tiếp đến nhau. Chỉ cần một khâu làm chưa tốt hoặc thiếu sự trao đổi thì rất dễ phát sinh lỗi, phải sửa đi sửa lại nhiều lần, vừa mất thời gian vừa làm tăng chi phí phát triển.
Người quản lý dự án nên có kiến thức tổng quan
Người quản lý dự án không nhất thiết phải biết lập trình hay thiết kế quá chuyên sâu, nhưng cần có kiến thức tổng quan về UX UI, lập trình, content, marketing hoặc bán hàng. Điều này giúp họ hiểu được khả năng của từng bộ phận, đưa ra yêu cầu phù hợp và kết nối mọi người trong quá trình làm việc. Thực tế mình thấy rất nhiều dự án bị chậm tiến độ chỉ vì người quản lý không hiểu quy trình phát triển ứng dụng nên đưa ra những yêu cầu chưa thực sự hợp lý.
Xây dựng hệ thống có tính mở rộng ngay từ đầu
Đừng chỉ nghĩ đến việc làm cho app chạy được ở thời điểm hiện tại. Một ứng dụng tốt cần được xây dựng theo hướng dễ quản lý và có thể mở rộng trong tương lai. Ngay từ đầu nên tính toán kỹ về cấu trúc server, flow, sitemap, database, design system, component hay cách tổ chức source code. Khi nền tảng được xây dựng bài bản, việc bổ sung thêm tính năng hoặc nâng cấp sau này sẽ nhanh hơn rất nhiều và cũng hạn chế phải làm lại từ đầu.
Đừng bỏ qua những yếu tố nhỏ nhưng rất quan trọng
Ngoài giao diện đẹp hay nhiều tính năng, vẫn còn rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng của một mobile app. Chẳng hạn như tốc độ tải ứng dụng, tính ổn định khi sử dụng, khả năng bảo mật dữ liệu, sự đồng bộ với bộ nhận diện thương hiệu hay các trang chính sách cần thiết để phát hành lên App Store và Google Play. Đây đều là những hạng mục khá nhỏ nhưng nếu thiếu hoặc làm chưa tốt thì quá trình đưa ứng dụng vào sử dụng cũng sẽ gặp không ít khó khăn.
