Với hơn 10 năm làm việc trong lĩnh vực Marketing, mình đã có cơ hội trực tiếp tham gia, hợp tác triển khai và tư vấn cho hàng trăm doanh nghiệp ở nhiều quy mô, lĩnh vực khác nhau như PsyVietnam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), MB Bank, Casper, Heineken Việt Nam, ACB, Vietnam Post, NetNam, District One, Lime Orange, 315, Luxta, ASUS, V64, Laking, Golden Link, Tahico, CupCup Bakery và nhiều doanh nghiệp khác.

Mỗi doanh nghiệp có một mô hình kinh doanh, nguồn lực, khách hàng và vấn đề riêng. Chính quá trình được làm việc với nhiều doanh nghiệp khác nhau đã giúp mình học hỏi được rất nhiều điều, không còn bị bó buộc trong những lý thuyết sáo rỗng, thiếu tính ứng dụng. Mình dần hiểu rằng Marketing không chỉ nằm trong sách vở, các mô hình hay những khái niệm nghe có vẻ cao siêu. Marketing chỉ thật sự có ý nghĩa khi được đặt vào một doanh nghiệp cụ thể, với những con người, nguồn lực và vấn đề thực tế mà doanh nghiệp đó đang gặp phải.

Trong những năm đầu tiên bước vào thị trường, mọi thứ với mình đều mới mẻ, trừu tượng và khó hiểu. Khi nhìn thấy những người làm Marketing giỏi, những chiến dịch được triển khai bài bản hoặc những thương hiệu phát triển mạnh, mình thường tự hỏi: “Tại sao họ có thể làm được như vậy? Tại sao họ lại giỏi như vậy?”.

Lúc đó, mình từng nghĩ đằng sau những kết quả ấy phải là một điều gì đó rất đặc biệt, một ý tưởng thật sự khác biệt hoặc một phương pháp nào đó rất phức tạp mà mình chưa biết. Nhưng khi được tiếp xúc nhiều hơn, thực hành nhiều hơn và tích lũy nhiều kinh nghiệm hơn, mình lại dần quay về với những cách làm đơn giản và thuần túy nhất.

Mình nhận ra rằng làm tốt một công việc là biến những thứ phức tạp trở nên đơn giản, chứ không phải biến những thứ đơn giản thành phức tạp.

Hiện nay có rất nhiều quan điểm, thuật ngữ và khái niệm về Marketing được diễn đạt theo cách ngày càng trừu tượng. Công nghệ phát triển không ngừng cũng khiến chúng ta dễ có cảm giác rằng lúc nào mình cũng phải chạy theo một công cụ mới, một nền tảng mới hay một phương pháp mới. Nhưng càng trong một môi trường thay đổi nhanh như vậy, mình càng cho rằng Marketing cần được thực hiện một cách thực tế nhất có thể. Đừng cố trừu tượng hóa hay lý thuyết hóa những điều vốn dĩ rất đơn giản.

Những cách làm đơn giản thường giúp chúng ta dễ triển khai, dễ theo dõi và dễ tối ưu hơn. Đơn giản ở đây không có nghĩa là làm sơ sài hoặc thiếu chuyên môn. Ngược lại, để có thể đơn giản hóa một vấn đề, người làm Marketing phải hiểu đủ sâu về nó, biết đâu là điều quan trọng và đâu là những thứ không thật sự cần thiết.

Một thay đổi lớn nhất trong tư duy của mình sau nhiều năm làm nghề là không còn nhìn Marketing qua từng công việc riêng lẻ. Trước đây, mình cũng từng nhìn Marketing qua những thứ dễ thấy nhất như quảng cáo, nội dung, hình ảnh, truyền thông hay các chiến dịch sáng tạo. Nhưng càng làm lâu, mình càng hiểu rằng đó chỉ là phần nổi của một hệ thống lớn hơn rất nhiều.

Marketing là sự liên kết giữa sản phẩm, thị trường, khách hàng, giá bán, kênh phân phối, truyền thông, đội ngũ thực thi và trải nghiệm mà doanh nghiệp mang lại. Một yếu tố có thể làm rất tốt nhưng nếu những yếu tố còn lại không phù hợp thì toàn bộ hoạt động vẫn có thể không tạo ra kết quả.

Chẳng hạn, bạn không thể chỉ dùng AI để thiết kế một vài ấn phẩm đẹp rồi kỳ vọng chiến dịch Trade Marketing sẽ được khách hàng hưởng ứng mạnh mẽ. Nếu sản phẩm không phù hợp, chương trình thiếu hấp dẫn, điểm bán triển khai không đồng đều, đội ngũ thực thi không nắm rõ kế hoạch hoặc trải nghiệm thực tế của khách hàng không tốt thì những hình ảnh đẹp cũng không thể cứu được cả chiến dịch.

Tương tự, một nội dung có thể đạt hàng triệu lượt xem nhưng khách hàng không nhớ thương hiệu là ai, không biết doanh nghiệp bán gì và cũng không tạo ra bất kỳ hành động nào sau đó thì chưa chắc đã mang lại giá trị thật sự. Một chiến dịch sáng tạo có thể nhận được nhiều lời khen, nhưng nếu không giải quyết đúng vấn đề của khách hàng hoặc không đóng góp vào mục tiêu chung của doanh nghiệp thì sự sáng tạo đó cũng chỉ dừng lại ở bề mặt.

Vì vậy, mình không cho rằng Marketing bắt buộc phải luôn mới lạ, khác biệt hay hào nhoáng. Sáng tạo rất quan trọng, nhưng nó chỉ là một công cụ. Điều quan trọng hơn là sự sáng tạo đó phục vụ cho mục tiêu gì, có phù hợp với khách hàng hay không và có thể được triển khai trong điều kiện thực tế của doanh nghiệp hay không.

Marketing cũng không chỉ là những công việc lung linh, nhiều màu sắc như nhiều người vẫn tưởng tượng. Không phải chỉ những chiến dịch sáng tạo hoặc nội dung viral mới được gọi là Marketing. Phía sau những thứ mọi người nhìn thấy còn có rất nhiều công việc nền tảng đòi hỏi tư duy logic, khả năng tổ chức, phân tích dữ liệu và phối hợp giữa nhiều bộ phận.

Ngoài ra còn có những công việc lặp đi lặp lại, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên trì của người làm Marketing. Đó có thể là theo dõi từng chỉ số, kiểm tra từng điểm chạm với khách hàng, điều chỉnh một nội dung, tối ưu một quy trình hoặc giải quyết những vấn đề nhỏ phát sinh mỗi ngày. Những công việc này không quá nổi bật và cũng hiếm khi được nhắc đến, nhưng chính chúng mới là nền tảng vững chắc cho những chiến dịch sáng tạo và các nội dung viral mà mọi người nhìn thấy.

Sau nhiều năm làm nghề, mình nhận ra khoảng cách giữa một kế hoạch hay và một kế hoạch tạo ra kết quả thường nằm ở khả năng thực thi. Một chiến lược dù được trình bày rất đẹp nhưng không phù hợp với nguồn lực, không có người chịu trách nhiệm, không thể theo dõi hoặc không thể điều chỉnh thì cuối cùng vẫn chỉ nằm trên giấy.

Ngược lại, một kế hoạch không quá phức tạp nhưng được triển khai đều đặn, có người theo dõi, biết đo lường và liên tục tối ưu lại có thể tạo ra những kết quả rất tốt. Chính vì vậy, mình ngày càng quan tâm nhiều hơn đến cách mọi thứ vận hành cùng nhau thay vì chỉ tập trung vào một ý tưởng riêng lẻ.

Dĩ nhiên, những cách làm đơn giản và thuần túy đó vẫn phải dựa trên phương pháp rõ ràng. Khi được đặt trong một hệ thống phù hợp và kết hợp với những công cụ hỗ trợ mạnh mẽ như hiện nay, chúng có thể giúp công việc trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều.

AI là một ví dụ. Mình không nằm ngoài xu hướng ứng dụng AI và hiện cũng sử dụng nó trong rất nhiều công việc. AI có thể hỗ trợ sản xuất nội dung, nghiên cứu, xử lý dữ liệu, tự động hóa quy trình, phân tích thông tin và cải thiện hiệu suất làm việc. Nếu biết cách kết nối AI với dữ liệu, công cụ và quy trình sẵn có, người làm Marketing có thể tiết kiệm được rất nhiều thời gian.

Tuy nhiên, mình vẫn có phần “cổ hủ” khi cho rằng con người phải là trung tâm của mọi hoạt động truyền thông và Marketing.

AI có thể giúp chúng ta làm nhanh hơn, xử lý được nhiều dữ liệu hơn và giảm bớt những công việc lặp lại. Nhưng tư duy logic, khả năng thấu hiểu khách hàng và những ý tưởng được hình thành từ trải nghiệm thật của con người mới có thể chạm đến cảm xúc và tác động đến hành vi của khách hàng.

Công cụ dù mạnh đến đâu cũng không thể tự quyết định doanh nghiệp nên đi theo hướng nào, khách hàng thật sự đang gặp vấn đề gì hoặc một ý tưởng có phù hợp với bối cảnh thực tế hay không. Những điều đó vẫn cần sự quan sát, trải nghiệm, khả năng phán đoán và trách nhiệm của con người.

Nhìn lại hành trình hơn 10 năm làm Marketing, điều lớn nhất mình học được không phải là một công thức hay mô hình cụ thể. Đó là cách nhìn Marketing như một hệ thống, trong đó mỗi yếu tố đều có mối liên hệ và tác động qua lại với nhau.

Càng hiểu toàn bộ hệ thống, mình càng biết nên tập trung vào đâu, nên bỏ bớt điều gì và làm thế nào để đưa một vấn đề phức tạp trở về cách giải quyết đơn giản nhất. Có lẽ vì vậy mà càng làm lâu, mình càng ít bị thu hút bởi những khái niệm quá hào nhoáng và quan tâm nhiều hơn đến những điều thật sự có thể triển khai, đo lường và tạo ra kết quả.

Đó cũng là tư duy mình vẫn đang theo đuổi trong công việc hiện tại: làm Marketing một cách thực tế, đơn giản nhưng có phương pháp; tận dụng công nghệ nhưng không phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ; nhìn vào toàn bộ hệ thống nhưng luôn bắt đầu từ những vấn đề cụ thể nhất.

Hành trình của mình với Marketing chắc chắn vẫn chưa dừng lại. Thị trường sẽ tiếp tục thay đổi, công nghệ sẽ tiếp tục phát triển và những cách làm hiện tại rồi cũng sẽ phải được điều chỉnh. Nhưng dù công cụ và môi trường có thay đổi như thế nào, mình tin rằng bản chất của Marketing vẫn quay về với những điều rất cơ bản: hiểu con người, hiểu vấn đề, kết nối các yếu tố trong một hệ thống và tạo ra giá trị thật sự.