Đi phỏng vấn xin việc luôn là một trong những bước quan trọng đối với bất kỳ ai đang tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp mới. Tuy nhiên, nhiều người dành quá nhiều thời gian để học thuộc các câu hỏi phỏng vấn nhưng lại quên rằng điều quyết định kết quả không chỉ nằm ở câu trả lời, mà còn ở tâm lý, cách giao tiếp và phong thái của bản thân. Trong quá trình đi làm và tham gia nhiều buổi phỏng vấn ở cả vai trò ứng viên lẫn người tuyển dụng, mình đã rút ra được một số kinh nghiệm thực tế giúp buổi phỏng vấn diễn ra tự nhiên, tự tin và hiệu quả hơn. Hy vọng những chia sẻ dưới đây sẽ giúp bạn có thêm sự chuẩn bị để tăng cơ hội thành công trong những buổi phỏng vấn sắp tới.
1. Giữ cho mình một tâm lý tự nhiên và thoải mái
Đây là điều đầu tiên và cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất khi đi phỏng vấn xin việc. Mình thấy có rất nhiều bạn rất ngại hoặc sợ việc đi phỏng vấn, đặc biệt là những bạn có tính cách hướng nội, ít giao tiếp hoặc không quen đứng trước người lạ. Điều đó khiến các bạn dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, thiếu tự nhiên và luôn lo lắng không biết buổi phỏng vấn có diễn ra suôn sẻ hay không.
Thực tế, việc quá lo lắng hay áp lực gần như không mang lại lợi ích gì. Ngược lại, nó còn khiến bạn trả lời thiếu mạch lạc, không thể hiện được đúng năng lực và đôi khi còn đánh mất những cơ hội đáng lẽ mình hoàn toàn có thể nắm bắt.
Vì vậy, hãy cố gắng giữ cho mình một tâm lý thật thoải mái. Bạn không cần phải học thuộc câu trả lời, cũng không cần tập dượt quá nhiều hay chuẩn bị mọi tình huống có thể xảy ra. Việc tìm hiểu về công ty, vị trí ứng tuyển và chuẩn bị trước một số nội dung cần thiết là rất tốt, nhưng chỉ nên ở một mức độ vừa đủ.
Khi không tạo quá nhiều áp lực cho bản thân, phong thái của bạn sẽ tự tin hơn, cách giao tiếp cũng tự nhiên hơn và buổi phỏng vấn sẽ diễn ra thoải mái hơn. Chính sự bình tĩnh và tự nhiên đó cũng sẽ giúp bạn xử lý tốt hơn những câu hỏi bất ngờ, đồng thời hạn chế rơi vào những tình huống lúng túng hoặc khó xử trong suốt quá trình phỏng vấn.
2. Luôn tự tin trước mọi câu hỏi
Có một tình huống mà mình tin là rất nhiều người từng gặp phải. Đó là khi được hỏi một câu hỏi nào đó, không chỉ trong phỏng vấn mà cả trong cuộc sống hằng ngày, bạn bỗng nhiên mất bình tĩnh, không biết phải trả lời như thế nào. Thế nhưng ngay khi bước ra khỏi cuộc trò chuyện, bạn lại nghĩ: "Lúc nãy mình nên trả lời như vậy mới đúng."
Điều này thường không phải vì bạn không biết câu trả lời, mà vì bạn thiếu sự tự tin ngay tại thời điểm đó. Bạn lo mình nói sai, sợ người khác đánh giá hoặc luôn nghĩ câu trả lời của mình chưa đủ hay. Chính tâm lý này khiến bạn mất bình tĩnh và không thể hiện được những gì mình thực sự biết.
Khi đi phỏng vấn cũng vậy. Hãy tạo cho mình tâm thế rằng dù nhận được bất kỳ câu hỏi nào, trước hết hãy bình tĩnh và tự tin trả lời. Khi đã giữ được sự tự nhiên và tự tin, bạn sẽ diễn đạt mạch lạc hơn, suy nghĩ nhanh hơn và dễ truyền tải được ý của mình.
Thực tế, không phải câu trả lời nào cũng cần hoàn hảo. Có thể bạn chưa trả lời đầy đủ hoặc chưa sát ý nhất, nhưng cách bạn thể hiện sự tự tin sẽ tạo cho nhà tuyển dụng cảm giác rằng bạn là người có kiến thức, có tư duy và sẵn sàng giải quyết vấn đề. Rất nhiều trường hợp, phong thái tự tin còn tạo ấn tượng mạnh hơn cả một câu trả lời đúng nhưng thiếu sự thuyết phục.
3. Linh động trả lời, nhưng nếu không biết hãy thành thật
Theo kinh nghiệm của mình, rất nhiều bạn khi đi phỏng vấn luôn cố gắng phải trả lời được mọi câu hỏi. Chỉ cần gặp một câu hỏi không biết hoặc trả lời chưa tốt là lập tức nghĩ rằng mình đã "fail" buổi phỏng vấn. Thực tế thì không phải như vậy.
Không ai có thể biết mọi thứ. Dù bạn có nhiều kinh nghiệm đến đâu thì vẫn sẽ có những lĩnh vực, tình huống hoặc câu hỏi mà bạn chưa từng gặp. Thậm chí, nhiều nhà tuyển dụng còn chủ động đặt ra những câu hỏi mở hoặc những tình huống mới để xem cách bạn tư duy và xử lý vấn đề, chứ không đơn thuần là kiểm tra kiến thức.
Nếu gặp những câu hỏi như vậy, hãy linh động trả lời dựa trên những gì mình biết và những kinh nghiệm mình đã có. Bạn có thể đưa ra góc nhìn hoặc cách tiếp cận của bản thân thay vì cố tìm một đáp án hoàn hảo. Điều đó sẽ cho nhà tuyển dụng thấy được khả năng phân tích và thích nghi của bạn.
Còn nếu đó là một vấn đề mà bạn hoàn toàn không biết hoặc chưa từng có kinh nghiệm, hãy thẳng thắn chia sẻ điều đó. Sự thành thật thường tạo được thiện cảm hơn rất nhiều so với việc cố gắng trả lời cho có hoặc nói những điều mình không chắc chắn. Đừng vì muốn thể hiện mà biến bản thân thành một người thiếu trung thực hoặc khiến nhà tuyển dụng nhận ra bạn đang cố "lấp chỗ trống". Một câu trả lời chân thành sẽ luôn tốt hơn một câu trả lời sai nhưng đầy tự tin.
4. Không phải lúc nào cũng phải làm hài lòng nhà tuyển dụng
Nhiều người khi đi phỏng vấn luôn có suy nghĩ rằng mình phải trả lời theo đúng ý nhà tuyển dụng thì mới có cơ hội được nhận. Tuy nhiên, điều đó không phải lúc nào cũng đúng. Có những câu hỏi được đưa ra để kiểm tra kiến thức hoặc kinh nghiệm của bạn, nhưng cũng có những câu hỏi chỉ nhằm đánh giá cách bạn tư duy, phản biện và bảo vệ quan điểm của mình.
Nếu bạn có một góc nhìn khác và cảm thấy quan điểm đó hợp lý hơn, đừng ngại chia sẻ. Bạn không nhất thiết phải trả lời theo lối mòn hoặc cố gắng nói những điều mà mình nghĩ nhà tuyển dụng muốn nghe. Điều quan trọng là bạn phải có lập luận rõ ràng và đủ cơ sở để bảo vệ ý kiến của mình.
Một ứng viên dám thể hiện chính kiến, biết phản biện một cách lịch sự và tự tin thường sẽ tạo được ấn tượng tốt hơn một người chỉ luôn đồng ý với mọi quan điểm được đưa ra. Điều đó cho thấy bạn là người có tư duy độc lập, có khả năng phân tích vấn đề và không làm việc một cách máy móc.
Tất nhiên, việc thể hiện quan điểm không có nghĩa là tranh cãi hay cố chứng minh mình đúng bằng mọi giá. Hãy trình bày ý kiến của mình với thái độ cởi mở và tôn trọng. Dù nhà tuyển dụng có đồng tình hay không, họ vẫn sẽ đánh giá cao một ứng viên biết suy nghĩ, có chính kiến và sẵn sàng đưa ra những góc nhìn mới thay vì chỉ cố làm hài lòng người đối diện.
5. Đúng giờ và ngoại hình là điều quan trọng
Đây là một nguyên tắc khá đơn giản nhưng lại ảnh hưởng rất nhiều đến ấn tượng đầu tiên của nhà tuyển dụng. Khi bước vào buổi phỏng vấn, hai bên hoàn toàn là những người xa lạ và gần như chỉ biết nhau thông qua CV. Vì vậy, những gì bạn thể hiện trong vài phút đầu tiên sẽ tác động rất lớn đến cách nhà tuyển dụng nhìn nhận về bạn.
Về thời gian, mình luôn có thói quen đến khu vực công ty trước khoảng 15–20 phút. Thay vì vào công ty quá sớm, mình thường ngồi ở một quán cà phê gần đó để nghỉ ngơi, chuẩn bị tinh thần. Nếu lịch hẹn là 8 giờ 30 thì khoảng 8 giờ 25 mình mới bắt đầu đi vào công ty. Cách này giúp mình không phải ngồi chờ quá lâu, đồng thời có thời gian ổn định tâm lý sau khi di chuyển.
Điều quan trọng là đừng để mình xuất hiện trong trạng thái vội vàng, mệt mỏi hay vừa chạy xe đến đã phải tất bật cởi áo khoác, lau mồ hôi và uống nước. Khi có sự chuẩn bị trước, bạn sẽ bước vào buổi phỏng vấn với một tinh thần thoải mái và phong thái tự tin hơn.
Bên cạnh đó là ngoại hình. Bạn không cần phải ăn mặc quá sang trọng hay nổi bật, nhưng nhất định phải sạch sẽ và gọn gàng. Một bộ trang phục phù hợp, đầu tóc chỉnh chu và tác phong lịch sự sẽ tạo thiện cảm ngay từ những phút đầu tiên. Đó là cách đơn giản nhất để thể hiện sự tôn trọng đối với nhà tuyển dụng cũng như sự nghiêm túc của bạn với cơ hội công việc này.
6. Ghi nhớ mọi thứ mình viết trong CV
Đây là một lỗi mà mình thấy khá nhiều bạn gặp phải khi đi phỏng vấn. Các bạn thường cố gắng đưa thật nhiều thông tin, kinh nghiệm và thành tích vào CV để thể hiện năng lực của bản thân. Tuy nhiên, đến khi nhà tuyển dụng hỏi sâu vào một nội dung cụ thể thì lại không nhớ chính xác mình đã từng làm gì, làm vào thời điểm nào hoặc vai trò của mình ra sao.
Điều này rất dễ khiến nhà tuyển dụng nghi ngờ. Họ có thể nghĩ rằng bạn đang phóng đại kinh nghiệm, thiếu trung thực hoặc CV của bạn không phản ánh đúng những gì bạn thực sự đã làm. Dù thực tế có thể chỉ là bạn quên, nhưng ấn tượng tạo ra lại không hề tốt.
Vì vậy, trước mỗi buổi phỏng vấn, hãy dành thời gian đọc lại CV của mình thật kỹ. Bạn không cần học thuộc từng câu chữ, nhưng phải nhớ được những nội dung quan trọng và sẵn sàng giải thích hoặc chia sẻ thêm khi được hỏi.
Một kinh nghiệm nhỏ mà mình vẫn thường áp dụng là luôn in sẵn hai bản CV. Dù công ty đã có CV của bạn hay chưa thì mình vẫn mang theo. Khi gặp nhà tuyển dụng, mình sẽ chủ động đưa họ một bản để thể hiện sự chuyên nghiệp. Bản còn lại mình giữ trước mặt trong suốt buổi phỏng vấn. Việc này không chỉ giúp mình dễ theo dõi những nội dung đang trao đổi mà còn hạn chế tình trạng quên những gì mình đã viết trong CV, từ đó tạo cảm giác tự tin và chủ động hơn trong suốt cuộc trò chuyện.
7. Kéo nội dung trao đổi về điểm mạnh của bản thân
Đây là một mẹo mà mình thấy khá hiệu quả khi đi phỏng vấn. Nếu bạn chỉ ngồi chờ nhà tuyển dụng hỏi gì thì trả lời nấy, buổi phỏng vấn rất dễ trở nên gượng gạo. Đôi khi không khí sẽ giống như một cuộc hỏi đáp một chiều, thậm chí có lúc cả bạn và nhà tuyển dụng đều không biết nên tiếp tục câu chuyện như thế nào.
Thay vì bị cuốn hoàn toàn theo mạch câu hỏi, hãy chủ động kéo cuộc trao đổi về những lĩnh vực mà mình có thế mạnh. Tất nhiên, việc này cần diễn ra một cách tự nhiên, không nên chuyển chủ đề quá đột ngột. Khi có cơ hội, hãy lồng ghép những kinh nghiệm hoặc kỹ năng mà bạn tự tin nhất vào câu trả lời của mình.
Ví dụ, nếu bạn có thế mạnh về thiết kế và phát triển website, bạn có thể chia sẻ rằng mình đã xem qua website của công ty và nhận thấy một vài điểm có thể cải thiện. Sau đó, hãy trình bày ngắn gọn cách bạn sẽ xử lý hoặc tối ưu những vấn đề đó. Điều này không chỉ giúp cuộc trò chuyện trở nên thú vị hơn mà còn tạo cơ hội để bạn thể hiện đúng năng lực của mình.
Có thể bạn chưa phải là ứng viên nổi bật ở mọi tiêu chí, nhưng nếu nhà tuyển dụng nhận ra bạn có thể giải quyết đúng vấn đề mà họ đang gặp phải, cơ hội thành công sẽ cao hơn rất nhiều. Thậm chí, ngay cả khi chưa phù hợp với vị trí đang tuyển, bạn vẫn có thể mở ra một cơ hội hợp tác khác trong tương lai nhờ chính thế mạnh mà mình đã chủ động thể hiện.
8. Không ngại đặt câu hỏi
Nhiều người nghĩ rằng trong một buổi phỏng vấn, ứng viên chỉ có nhiệm vụ lắng nghe và trả lời câu hỏi của nhà tuyển dụng. Tuy nhiên, theo mình thì việc chủ động đặt câu hỏi cũng là một kỹ năng rất quan trọng. Nó giúp buổi phỏng vấn trở thành một cuộc trao đổi hai chiều thay vì chỉ là người hỏi và người trả lời.
Bạn không nhất thiết phải trả lời mọi vấn đề ngay lập tức. Trong nhiều trường hợp, bạn hoàn toàn có thể đặt ngược lại một câu hỏi để làm rõ vấn đề hoặc trao đổi thêm về góc nhìn của nhà tuyển dụng. Ví dụ, khi công ty chia sẻ về một kế hoạch sắp triển khai, bạn có thể hỏi: "Theo anh, định hướng này hiện đã phù hợp với tình hình của công ty chưa?" hoặc "Theo em thì phương án này có thể sẽ khá tốn kém ở giai đoạn hiện tại, không biết công ty đã cân nhắc giải pháp nào khác chưa?"
Những câu hỏi như vậy không nhằm phản bác nhà tuyển dụng mà để thể hiện rằng bạn đang thực sự suy nghĩ về công việc, biết phân tích vấn đề và quan tâm đến hiệu quả triển khai. Điều này sẽ tạo cảm giác bạn là người chủ động, có tư duy độc lập và không chỉ làm việc theo chỉ đạo.
Tất nhiên, hãy đặt câu hỏi với thái độ cầu thị và tôn trọng. Khi được sử dụng đúng cách, những câu hỏi ngược lại sẽ giúp bạn thể hiện kiến thức, khả năng tư duy và sự tự tin của mình, đồng thời khiến cuộc phỏng vấn trở nên tự nhiên và thú vị hơn rất nhiều.
9. Sẵn sàng đề xuất giải pháp cho doanh nghiệp
Ngoài việc trả lời các câu hỏi của nhà tuyển dụng, bạn cũng có thể tạo thêm điểm nhấn bằng cách chủ động đưa ra những đề xuất hoặc góc nhìn của mình dành cho doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp buổi phỏng vấn trở nên tự nhiên hơn, thay vì chỉ xoay quanh việc hỏi và đáp một cách khô khan.
Tất nhiên, bạn không cần phải đưa ra những chiến lược quá lớn hay quá phức tạp. Chỉ cần trong quá trình tìm hiểu về công ty, bạn nhận thấy một vấn đề hoặc một cơ hội cải thiện nào đó thì hoàn toàn có thể chia sẻ suy nghĩ của mình. Ví dụ, bạn có thể nói rằng sau khi tìm hiểu về doanh nghiệp, bạn nhận thấy hoạt động kinh doanh hoặc marketing giữa các kênh vẫn chưa thật sự đồng bộ. Theo quan điểm của bạn, nếu tập trung nguồn lực vào một hướng triển khai xuyên suốt hơn thì thương hiệu sẽ phát triển tốt hơn trong thời gian tới.
Những đề xuất như vậy không nhất thiết phải đúng hoàn toàn. Điều quan trọng là chúng cho thấy bạn đã dành thời gian tìm hiểu về doanh nghiệp, có sự chuẩn bị trước buổi phỏng vấn và biết cách quan sát, phân tích vấn đề.
Ngay cả khi nhà tuyển dụng không áp dụng ý tưởng của bạn, họ vẫn sẽ đánh giá cao tinh thần chủ động, sự tự tin và khả năng tư duy của bạn. Thậm chí, nếu chưa phù hợp với vị trí đang tuyển, những chia sẻ đó vẫn có thể mở ra một cơ hội hợp tác khác trong tương lai. Đó cũng là cách để bạn tạo sự khác biệt so với nhiều ứng viên chỉ đến để trả lời câu hỏi rồi kết thúc buổi phỏng vấn.
10. Sẵn sàng "buông" nếu nhà tuyển dụng không thực sự đang tuyển dụng
Mình từng nghe và cũng từng gặp không ít trường hợp nhà tuyển dụng liên tục làm khó ứng viên. Dù bạn trả lời theo hướng nào thì họ cũng phản bác, phủ nhận hoặc cố đẩy bạn vào những tình huống khó xử. Nhiều bạn sau buổi phỏng vấn sẽ nghĩ rằng mình quá yếu hoặc năng lực chưa đủ. Theo mình thì không hẳn như vậy.
Một nhà tuyển dụng chuyên nghiệp sẽ tập trung vào việc trao đổi để đánh giá xem ứng viên có phù hợp với vị trí hay không. Họ có thể đặt những câu hỏi khó, nhưng mục đích là để hiểu cách bạn tư duy và xử lý vấn đề, chứ không phải để tranh luận thắng thua hay cố chứng minh rằng bạn sai. Họ cũng không muốn biến buổi phỏng vấn thành một cuộc đối đầu khiến cả hai bên đều không đạt được mục đích.
Nếu gặp những trường hợp như vậy, hãy giữ bình tĩnh và đừng cố thắng trong cuộc tranh luận. Bạn cứ lịch sự trình bày quan điểm của mình, sẵn sàng lắng nghe ý kiến của họ và kết thúc buổi phỏng vấn một cách chuyên nghiệp. Nếu cảm thấy môi trường đó không phù hợp thì cũng đừng quá tiếc nuối.
Quan trọng nhất là đừng để một buổi phỏng vấn khiến bạn nghi ngờ năng lực của bản thân hoặc đánh mất sự tự tin ở những cơ hội tiếp theo. Hãy xem đó chỉ là một lần hai bên không phù hợp với nhau. Nếu đã chuẩn bị kỹ, đã thể hiện hết khả năng và giữ được chính kiến của mình thì dù kết quả ra sao, bạn vẫn có thể hài lòng với những gì mình đã làm. Chính tâm lý đó sẽ giúp bạn tự tin hơn và có nhiều cơ hội thành công ở những buổi phỏng vấn sau.
